Ders Planı Şablon Formatı Seçimi
Ders planı şablonu formatını, planlama ufku, gerekli ayrıntı ve dokümantasyon düzeyi, yapı-esneklik dengesi ve öğretim modelini görevin ihtiyaçlarıyla eşleştirerek seçin. Tek ders veya gün için günlük görünüm, birkaç dersi koordine etmek için haftalık görünüm; rutin kişisel kullanımda kısa, gözlem veya devir teslimde ayrıntılı; zorunlu alanlarla birlikte sınıf içi uyarlama gerekiyorsa hibrit format daha uygundur.
Ders planı formatı karar yardımcısı
Her satır, bir planlama koşulunu onu en doğrudan destekleyen format özelliğiyle eşleştirir. Özellikler gerektiğinde aynı şablonda birlikte kullanılabilir.
- Planlama ufku
- Tek ders veya gün → günlük görünüm. Birden fazla ders veya hafta → haftalık görünüm ve günler arası koordinasyon.
- Dokümantasyon ihtiyacı
- Rutin kişisel referans → kısa veya tek sayfalık yapı. Gözlem, devir teslim veya resmi inceleme → daha ayrıntılı dokümantasyon.
- Yapı ve uyarlanabilirlik
- Zorunlu alanlar → yapılandırılmış düzen. Sınıf içi değişiklikler → esnek düzen. Her ikisi birlikteyse → hibrit düzen.
- Öğretim mantığı
- Belirli bir öğretim sırası gerekiyorsa, günlük/haftalık ve kısa/ayrıntılı yapının üzerine öğretim modeli temelli düzenleme ekleyin.
Karar kuralı
Önce okulun zorunlu tuttuğu alanları veya formatı koruyun; ardından planlama ufku, ayrıntı, esneklik ve öğretim mantığını görevin ihtiyacına göre birleştirin. Sonuç tek bir “en iyi” format değil, koşula uygun bir özellik bileşimidir.
Örnek: Haftaya yayılan, devir teslim gerektiren ve sınıf içi ayarlamaya açık bir görev için haftalık + ayrıntılı + hibrit bir format uygundur.
Ders süresi tek başına planlama ayrıntısını belirlemez. Asıl karar, neyin görünür olması gerektiği, planı kimin kullanacağı ve ne kadar uyarlama alanı gerektiğiyle verilir.
İçindekiler
Ders Planı Şablon Formatı Seçim Kriterleri
İşe yarar ders planı formatı seçim kriterleri, belirli planlama koşullarında uygunluğu değiştiren ölçütlerdir; yalnızca popüler veya daha fazla alana sahip formatları öne çıkaran ölçütler değildir.
İlgili kriterler ya planlama görevini — planlama ufku ve gereken ayrıntı düzeyi gibi — ya da dış kısıtlamaları — dokümantasyon beklentileri ve öğretmen ihtiyaçları gibi — tanımlar.
Format seçmek, daha geniş ders planı şablonu temellerini anlamaktan farklıdır; çünkü buradaki karar, bir formatı belirli planlama gereksinimleriyle eşleştirmekle ilgilidir.
Her kriter, format seçimine yönelik bir çıkarımı olan bir koşul olarak değerlendirilmelidir.
Bir planlama gereksinimi, ders planı formatının neyi görünür kılması, düzenlemesi veya esnek bırakması gerektiğini belirtir; çıkarım ise belirli bir yapının bu gereksinimi gereksiz planlama yükü eklemeden destekleyip desteklemediğidir.
Aşağıdaki kriterler, bu kriter-koşul-çıkarım mantığını temel planlama gereksinimlerine uygular.
- Planlama ufku: Planlama tek bir dersi veya kısa bir günlük dönemi kapsadığında, format bu yakın zaman aralığına odaklanabilir; planlama bir haftaya veya daha uzun bir diziye yayıldığında ise format, daha geniş planlama ufkunu görünür tutan bir yapıya ihtiyaç duyar.
- Ayrıntı düzeyi: Dokümantasyon, gözlem veya devir teslim ihtiyaçları arttığında, daha açık planlama bilgilerine yer veren bir format daha uygun hale gelir; rutin planlama daha özlü bir ayrıntı düzeyini destekleyebilir.
- Yapı: Planlama görevinin tanımlanmış gereksinimleri olduğunda, daha yapılandırılmış bir format bu gereksinimleri düzenlemeyi kolaylaştırabilir; daha az öğe sabit olduğunda, daha az kısıtlı bir yapı öğretmenin mesleki kararlarına daha fazla alan bırakabilir.
- Uyarlanabilirlik: Ders koşullarının planlama veya öğretim sırasında değişmesi olasıysa, daha yüksek uyarlanabilirlik planı genel yapısını yeniden kurmadan revize etmeyi kolaylaştırır.
- Ders bağlamı ve öğretmen ihtiyaçları: Öğretim karmaşıklığı, dokümantasyon beklentileri veya çalışma uygulamaları değiştiğinde, diğer kriterlerin göreli önemi de değişir; aynı ders planı formatı bir bağlamda uygun, bir başkasında verimsiz olabilir.
Planlama Dönemi ve Ders Sıklığı
Planlama dönemi, bir ders planı formatının öğretim zaman çizelgesinin ne kadarını görünür kılması gerektiğini etkiler; ders sıklığı ve revizyon sıklığı ise bu görünümün ne sıklıkla güncellenmesi gerektiğini etkiler.
Daha kısa bir planlama ufku günlük ders ayrıntısını görünür kılar; daha geniş bir ufuk ise hafta düzeyinde koordinasyonu öne çıkarır ve farklı bir ayrıntı düzeni gerektirebilir.
Buradaki planlama ufku, ders planlaması ile ünite planlamasını eşdeğer saymaz; ders düzeyindeki planda görünür kılınan zaman aralığını ifade eder.
Ufuk genişledikçe, değişim formatı olduğu kadar planlama belgesinin kategorisini de kapsayabilir; bu yüzden sınırı tanımlarken ders planı ile ünite planı arasındaki ayrım geçerliliğini korur.
- Günlük görünürlük: Planlama tek bir derse veya yakın öğretim dönemine odaklandığında, daha ayrıntılı bir ders görünümü daha geniş bir planlama penceresine ihtiyaç duymadan ders düzeyindeki bilgiyi görünür tutar.
- Revizyon sıklığı: Planlar sık sık revize edildiğinde, format için mevcut planlama dönemini daha geniş bir zaman aralığını yeniden düzenlemeden kolayca tanımlamak ve güncellemek avantaj sağlar.
- Ders sıklığı: İlgili dersler planlama penceresi içinde tekrar tekrar gerçekleştiğinde, format tek tek dersleri ayırt ederken dizilerini görünür tutmak için yeterli zamansal yapıya ihtiyaç duyabilir.
- Haftalık koordinasyon: Planlama, dersleri daha geniş bir haftalık ufuk boyunca koordine etmeyi gerektirdiğinde, daha geniş bir görünüm, o görünüm için gerekmeyen ders bazında ayrıntı eklemeden planlama dönemi boyunca ilişkileri görünür kılabilir.
Ders Süresi ve Öğretim Karmaşıklığı
Ders süresi ve öğretim karmaşıklığı, bir ders planı formatının ihtiyaç duyduğu planlama yapısını birlikte etkiler; ancak bu koşullardan hiçbiri tek başına planlama ayrıntısını belirlemez.
Daha fazla aşama, etkinlik, kaynak veya koordinasyon içeren bir ders, açık sıralama ve dokümantasyon ihtiyacını artırabilir; daha az karmaşık bir ders ise süresinden bağımsız olarak daha hafif bir planlama yapısını destekleyebilir.
Ders süresi mevcut zamanı tanımlar; öğretim karmaşıklığı ise bu zaman içinde neyin düzenlenmesi gerektiğini yansıtır.
Bu nedenle benzer uzunluktaki iki ders farklı planlama ayrıntısı gerektirebilir: tek ve basit bir etkinlik üzerine kurulu bir ders yalnızca basit bir sıralamaya ihtiyaç duyabilir; birkaç etkinlik, kaynak ve geçiş içeren bir ders ise daha açık planlama ayrıntısı gerektirebilir.
Görsel, bu planlama derinliği karşıtlığını gösterir; herhangi bir ders süresinin doğası gereği daha karmaşık olduğunu ima etmez.
Aşağıdaki göstergeler, planlama ayrıntısını seçmeden önce öğretim karmaşıklığını ders süresinden ayırmaya yardımcı olur.
Ayrıntılı tempo ve zaman tahsisi ayrı bir planlama görevidir; bu nedenle buradaki format seçimi, sabit dakika tahsislerinden çok dersin kendisinin ne kadar yapıya ihtiyaç duyduğuna odaklanır.
- Birden fazla aşama: Bir ders birkaç farklı aşama veya geçiş içerdiğinde, daha ayrıntılı bir format aralarındaki sıralamayı daha açık hale getirebilir.
- Birden fazla etkinlik: Ders içinde farklı etkinliklerin düzenlenmesi gerektiğinde, daha açık bir planlama yapısı bunların sırasını ve ilişkilerini takip etmeyi kolaylaştırabilir.
- Kaynak gereksinimleri: Etkinlikler birkaç kaynağa veya materyale bağlı olduğunda, ek planlama ayrıntısı bu kaynakları dersin ilgili bölümlerine bağlamaya yardımcı olabilir.
- Koordinasyon ihtiyaçları: Ders, etkinlikler, kaynaklar veya katılımcılar arasında koordinasyon gerektirdiğinde, daha açık sıralama ve dokümantasyon planı yönetmeyi kolaylaştırabilir.
Gerekli Planlama Ayrıntısı ve Dokümantasyon
Planlama ayrıntısı, evrensel bir sabit düzeye göre değil, ders planının amaçlanan kullanımına ve bu kullanım için gereken dokümantasyona göre belirlenmelidir.
Ayrıntılı bir ders planı, başka bir kişinin planlamayı incelemesi, yorumlaması veya üzerinde işlem yapması gerektiğinde ya da ders karmaşıklığı önemli ilişkilerin kısa bir kayıtta yakalanmasını zorlaştırdığında değer katar.
Ayrıntılı bir ders planı, planlama kararlarının başka bir kişinin inceleyebileceği kadar açık olması gerektiğinde resmi gözlem, denetim veya öğretmenlik uygulamasını destekleyebilir; bir devir teslim ise başka bir öğretmenin amaçlanan dersi yorumlayabileceği kadar netlik gerektirebilir.
Dokümantasyon gereksinimleri, amaçlanan kullanım daha açık bir kayıt gerektirdiğinde veya ders karmaşıklığı iletilecek daha fazla planlama ilişkisi oluşturduğunda da artabilir.
Rutin olarak tekrarlanan derslerde, öğretmen esas olarak verimli bir kişisel referansa ihtiyaç duyduğunda kısa bir kayıt yeterli olabilir; ancak deneyim düzeyi tek başına uygun ayrıntıyı belirlemez.
Daha fazla planlama ayrıntısı yalnızca gerçek bir planlama, iletişim veya inceleme ihtiyacına hizmet ettiğinde yararlıdır.
- Deneyim düzeyi: Bir öğretmen planlama kararlarını yansıtma, tartışma veya denetim için daha açık hale getirmekten fayda sağladığında, daha ayrıntılı bir şablon bu amacı destekleyebilir; deneyim tek başına kısa veya ayrıntılı bir formatın uygun olup olmadığını belirlemez.
- Resmi gözlem veya denetim: Başka bir kişinin planlanan dersi incelemesi gerektiğinde, daha fazla planlama ayrıntısı amaçlanan kararları ve ilişkileri daha açık hale getirebilir.
- Devir teslim: Başka bir öğretmenin planı kullanması veya yorumlaması gerektiğinde, ek dokümantasyon örtük bağlama olan bağımlılığı azaltabilir ve daha net bir devir teslimi destekleyebilir.
- Gerekli dokümantasyon: Amaçlanan kullanım daha açık bir planlama kaydı gerektirdiğinde, daha derin bir şablon bu dokümantasyon ihtiyacını destekleyebilir; böyle bir ihtiyaç olmadığında kısa bir kayıt yeterli olabilir.
- Ders karmaşıklığı: Etkinlikler, kaynaklar veya sıralama düzenlenecek daha fazla ilişki oluşturduğunda, ek planlama ayrıntısı belge uzunluğunu bir kalite ölçüsü olarak görmeden bu ilişkileri açık tutmaya yardımcı olabilir.
Planlama Formatında Uyarlanabilirlik İhtiyacı
Uyarlanabilirlik, bir ders planının sabit gereksinimleri korurken etkinliklerdeki, öğrenci tepkisindeki veya mevcut kaynaklardaki sınıf içi değişiklikleri karşılaması gerektiğinde önem kazanır.
Uyarlanabilir bir planlama formatı, planın her bölümünü değiştirilebilir saymak yerine esnekliği yalnızca planlama bağlamının ayarlamaya izin verdiği yerlerde sunmalıdır.
Önceden tanımlanmış bir format, zorunlu alanların veya kurumsal kısıtlamaların sabit kalması gerektiğinde uyarlanabilirliği sınırlayabilir; esnek bir format ise daha az öğe sabitlendiğinde planlama yapısının daha fazlasının değişmesine izin verebilir.
Hibrit bir format, gerekli yapıyı korurken seçili alanların sınıf içi değişiklikleri karşılamasına izin vererek bu koşulları birleştirir.
Örneğin, zorunlu bir format sabit alanlarını korurken bir etkinlik sırasını veya not alanını çekirdek yapısını değiştirmeden ayarlanabilir bırakabilir.
Aşağıdaki format özellikleri, öğretmenin koruması gereken kısıtlamaları kaybetmeden uyarlanabilirliğin nerede işleyebileceğini gösterir.
Görsel, sabit ve düzenlenebilir alanların aynı planlama formatı içinde nasıl bir arada bulunabileceğini gösterir.
- Sabit gereksinimler: Zorunlu alanlar veya kurumsal kısıtlamalar değiştirilemediğinde, önceden tanımlanmış bir format bu öğeleri korur ve uyarlamayı planın diğer bölümleriyle sınırlar.
- İsteğe bağlı alanlar: Bazı planlama bilgileri yalnızca belirli koşullarda yararlı olduğunda, isteğe bağlı alanlar gerekli yapıyı değiştirmeden bu bilgileri karşılayabilir.
- Düzenlenebilir sıra: Etkinliklerin öğrenci tepkisine, kaynaklara veya sınıf içi değişikliklere yanıt olarak sırasını değiştirmesi gerekebildiğinde, düzenlenebilir bir sıra, sabit gereksinimler bozulmadan planın o bölümünün ayarlanmasına izin verir.
- Ayarlama alanı: Ders içi değişikliklerin kaydedilmesi veya öngörülmesi gerektiğinde, bir not veya ayarlama alanı tüm formatı kısıtlamasız hale getirmeden uyarlanabilir alan sağlayabilir.
Esneklik, planlama kısıtlamalarıyla eşleştirilecek bir tasarım özelliğidir; daha yapılandırılmış bir formata göre otomatik bir kalite avantajı değildir.
Yaygın Ders Planı Şablon Formatlarının Karşılaştırılması
Ders planı formatı karşılaştırması tek bir sıralama yerine ayrı boyutlar üzerinden işler: bir format planlama ufku, yapı, ayrıntı düzeyi ve öğretimi düzenleme mantığı bakımından farklılık gösterebilir.
Her boyut farklı bir ödünleşimi temsil eder; bu yüzden uygunluk, bir formatın tek bir genel konumda yer almasına değil planlama bağlamına bağlıdır.
Görsel, bu bağımsız boyutları haritalar ve ders planı formatlarını sıralamak yerine bunların nasıl birleşebileceğini gösterir.
Planlama ufku, günlük görünürlük için düzenlenmiş formatları daha geniş haftalık koordinasyonu destekleyenlerden ayırır; yapı, önceden tanımlanmış alanlar ile esneklik arasındaki dengeyi tanımlar; ayrıntı düzeyi, kısa planlamayı daha fazla dokümantasyonu açık hale getiren formatlardan ayırır; ve bir öğretim modeli, dersin sıralanması için bir düzenleme mantığı sağlar.
Bu boyutlar birbirini dışlayan kategoriler olarak işlemek yerine birleşebilir: haftalık bir format esnek kalabilir; günlük bir format ise bir öğretim modeli ve kısa ya da ayrıntılı dokümantasyon kullanabilir.
Tek tek format karşılaştırmaları bu yüzden, tek bir kombinasyonun her bağlama uygun olduğunu varsaymadan farklılıkları ve ödünleşimleri belirlemek için aynı boyutları kullanabilir.
Günlük ve Haftalık Ders Planı Formatları
Günlük bir format, daha kısa bir planlama ufku içinde ders düzeyinde ayrıntıya ağırlık verir; haftalık bir format ise günler arası görünürlüğe ve birkaç ders arasındaki koordinasyona ağırlık verir.
İki format da doğası gereği daha uygun değildir; uygunluk, öğretmenin ayrıntılı ve yakın bir referansa mı yoksa hafta boyunca öğretime daha geniş bir bakışa mı ihtiyaç duyduğuna bağlıdır.
Günlük ve haftalık ders planı formatları benzer ders bilgilerini içerebilir; ancak bu bilgileri farklı zaman aralıkları boyunca düzenler.
Aşağıdaki karşılaştırma, planlama ufkunun, ayrıntı düzeyinin, güncelleme sıklığının, günler arası görünürlüğün ve koordinasyonun her formatın pratik rolünü nasıl değiştirdiğini gösterir.
| Kriter | Günlük Format | Haftalık Format | Neden Önemli |
|---|---|---|---|
| Planlama ufku | Yakın planlama görünümü olarak tek bir günü veya dersi gösterir. | Dersleri daha geniş bir haftalık planlama ufku boyunca gösterir. | Görünür zaman aralığı, öğretmenin yakın ders planlamasını mı yoksa birkaç gün arasındaki ilişkileri mi gördüğünü belirler. |
| Ayrıntı düzeyi | Gün düzeyindeki görünüm içinde ders düzeyindeki ayrıntıya ağırlık verir. | Birden fazla dersin veya öğretim döneminin hafta düzeyindeki görünüme nasıl sığdığına ağırlık verir. | Gereken ayrıntı düzeyi, yakın ders ayrıntısının mı yoksa daha geniş programlama bağlamının mı görünür kalması gerektiğine bağlıdır. |
| Güncelleme sıklığı | Planlama değiştiğinde yakın günün veya dersin güncellenmesini destekler. | Değişiklikler birkaç günü veya dersi etkilediğinde daha geniş bir haftalık görünümün güncellenmesini destekler. | Uygun güncelleme sıklığı, değişikliklerin tek bir derse yerel mi olduğuna yoksa hafta boyunca görünür kalması mı gerektiğine bağlıdır. |
| Günler arası görünürlük | Dikkati geçerli günde tutar; diğer günler arasındaki ilişkilere daha az ağırlık verir. | Birkaç gün boyunca ilişkileri ve tekrarlayan etkinliği tek bir görünümde görünür kılar. | Günler arası görünürlük, öğretmenin derslerin hafta boyunca nasıl ilişkilendiğini görmesi gerektiğinde önem kazanır. |
| Koordinasyon | Yakın ders veya gün içindeki etkinliklerin ve kaynakların koordinasyonunu destekler. | Hafta boyunca derslerin, etkinliklerin veya tekrarlayan programların koordinasyonunu destekler. | Uygun format, koordinasyonun esas olarak tek bir güne yerel mi olduğuna yoksa birkaç güne mi dağıldığına bağlıdır. |
| Uygun bağlam | Yakın bir planlama referansı olarak gün düzeyinde öğretim ayrıntısına ihtiyaç duyan bir öğretmene uygun olabilir. | Birkaç ders arasında hafta düzeyinde koordinasyona ihtiyaç duyan bir öğretmene uygun olabilir. | Uygunluk, tek bir zaman aralığının evrensel olarak tercih edildiği varsayımını değil planlama görevini izler. |
Örneğin, yakın gün düzeyinde öğretim ayrıntısı gerektiren bir derse hazırlanan bir öğretmen günlük bir format kullanabilir; hafta boyunca birbiriyle ilişkili birkaç dersi koordine eden bir öğretmen ise bu daha geniş ilişkiyi görünür tutmak için haftalık bir format kullanabilir.
Yapılandırılmış ve Esnek Ders Planı Formatları
Yapılandırılmış ve esnek ders planı formatları, alanları, sıralamayı ve dokümantasyonu ne kadar güçlü öngördükleriyle tanımlanan bir yelpazede yer alır.
Yapılandırılmış bir format daha fazla önceden tanımlanmış alan ve sıra kullanır; esnek bir format ise daha uyarlanabilir alanlara ve sıra değişikliklerine izin verir; ödünleşim kalite değil, rehberlik ile uyarlama alanı arasındadır.
Birçok pratik format, sabit bir çekirdeği etkinlikler veya notlar için uyarlanabilir alanlarla birleştirebilen hibrit bir yapı kullanır.
Daha yapılandırılmış bir format, önceden tanımlanmış bilgilerin ve dokümantasyon netliğinin korunması gereken bir bağlama uygun olabilir; esnek bir format ise sınıf içi değişikliklerin etkinlikleri veya sıralamayı ayarlamak için daha fazla alan gerektirdiği bir bağlama uygun olabilir.
Esneklik planlamanın yokluğu anlamına gelmez; yapı da kaliteyi garanti etmez.
Aşağıdaki karşılaştırma bunları mutlak kategoriler yerine öngörü dereceleri olarak ele alır.
| Boyut | Daha Yapılandırılmış | Daha Esnek |
|---|---|---|
| Alanların önceden tanımlanması | Belirtilen planlama bilgilerini açık tutmak için daha fazla önceden tanımlanmış alan kullanır. | Kaydedilen bilgilerin öğretim bağlamıyla değişmesi gerektiğinde daha uyarlanabilir alanlar kullanır. |
| Sıralama | Tutarlı bir düzenin görünür kalması gerektiğinde planlama sıralamasının daha fazlasını öngörür. | Etkinliklerin sınıf içi değişikliklere yanıt vermesi gerektiğinde sıralamanın daha fazlasının ayarlanmasına izin verir. |
| Dokümantasyon netliği | Belirtilen planlama bilgilerini daha tutarlı bir yapı aracılığıyla açık hale getirir. | Planlama amacı için sabit alanlar gerekmediğinde dokümantasyonun değişmesine izin verir. |
| Öğretim sırasında ayarlama | Ayarlamayı formatın önceden tanımlanmış bölümleriyle sınırlar. | Öğretim sırasında etkinlikleri, notları veya sıralamayı revize etmek için daha fazla uyarlanabilir alan sağlar. |
| Planlama yükü | Daha fazla öğe öngörüldüğünde daha fazla alan doldurma işi gerektirebilir. | Daha az önceden tanımlanmış alan kullanırken neyin kaydedileceğine dair daha fazla kararı öğretmene bırakabilir. |
Örneğin, neyin kaydedileceğine dair belirsizliği azaltmak için açık alanlara ve sıralamaya ihtiyaç duyan bir öğretmen daha yapılandırılmış bir format kullanabilir; sınıf içi değişiklikler bekleyen bir öğretmen ise etkinliklerin veya sıralamanın ayarlama alanına ihtiyaç duyduğunda daha esnek bir format kullanabilir.
Tek Sayfalık ve Ayrıntılı Ders Planı Formatları
Tek sayfalık ve ayrıntılı ders planı formatları esas olarak bilgi yoğunluğu ve dokümantasyon yükü bakımından farklılık gösterir; özünde bir kalite farkıyla değil.
Tek sayfalık bir format planlama bilgilerini kısa bir görünüme sıkıştırır; ayrıntılı bir format ise amaçlanan kullanım daha fazla dokümantasyon derinliği gerektirdiğinde daha fazla planlama bilgisini açığa çıkarır.
Kısalık, düzen temel bilgileri kolayca taranabilir tuttuğunda hızlı başvuru için daha kullanışlı olabilir; daha fazla ayrıntı ise başka bir kişinin daha fazla planlama bağlamına ihtiyaç duyduğu devir teslim veya resmi incelemeyi destekleyebilir.
Daha fazla bilgi kaydedilmesi gerektiğinde hazırlık çabası artabilir; ancak düzen, ders karmaşıklığı ve amaçlanan kullanım pratik yükü etkiler.
Bu nedenle sayfa uzunluğu, bilgi yoğunluğu için yalnızca kaba bir göstergedir; bir kalite puanı ya da bir ders planının ne kadar uzun olması gerektiğine dair bir standart değildir.
Aşağıdaki karşılaştırma, her formatı bilgi yoğunluğunun yararlı olabileceği planlama koşullarıyla ilişkilendirir.
| Kriter | Tek Sayfalık Format | Ayrıntılı Format | Şu Durumda Uygun |
|---|---|---|---|
| Taranabilirlik | Bilgileri, düzen net kaldığında hızlı başvuru amacıyla kullanılabilecek kısa bir görünüme sıkıştırır. | Daha fazla bilgiyi açığa çıkarır; ek planlama ayrıntısı görünür olduğunda bu daha fazla tarama gerektirebilir. | Gereken planlama bilgisini amaçlanan görev için kullanılabilir tutan bilgi yoğunluğunu seçin. |
| Hazırlık çabası | Daha az alan veya ayrıntının doldurulması gerektiğinde daha az kayıt gerektirebilir. | Daha fazla planlama bilgisinin belgelenmesi gerektiğinde daha fazla hazırlık çabası gerektirebilir. | İlgili ödünleşim, dersin öğretmenden ne kadar bilgi kaydetmesini gerektirdiğine bağlıdır. |
| Dokümantasyon derinliği | Temel planlama bilgileri kısaca temsil edilebildiğinde kısa bir kaydı destekler. | Daha fazla planlama kararının veya ilişkinin açık olması gerektiğinde daha fazla dokümantasyon derinliğini destekler. | Dokümantasyon derinliğini görünür veya yorumlanabilir kalması gereken bilgiyle eşleştirin. |
| Devir teslim değeri | Kısa plan, başka bir kişinin yorumlayabileceği kadar bağlam içerdiğinde devir teslimi destekleyebilir. | Başka bir kişinin etkinlikler, sıralama veya planlama kararları hakkında daha açık bağlama ihtiyaç duyduğu durumda devir teslimi destekleyebilir. | Devir teslim ihtiyaçları, planın bir sonraki kullanıcısının makul ölçüde ne kadar örtük bağlamı tamamlayabileceğine bağlıdır. |
| Resmi inceleme | Gereken planlama bilgisi kısa bir yapı içinde açıkça gösterilebildiğinde resmi incelemeye uygun olabilir. | İnceleme, planlanan dersin daha açık belgelenmesini gerektirdiğinde resmi incelemeye uygun olabilir. | Format, varsayılan bir sayfa sayısı kuralını izlemek yerine belirli inceleme için gereken bilgiyi açığa çıkarmalıdır. |
| Ders karmaşıklığı | Gerekli planlama ilişkileri kısa bir plana açıkça sığdığında rutin veya daha az karmaşık derslere uygun olabilir. | Ek etkinliklerin, kaynakların veya sıralama ilişkilerinin açık hale getirilmesi gerektiğinde daha karmaşık derslere uygun olabilir. | Daha yüksek ders karmaşıklığı, bu ilişkilerin görünür kalması gerektiğinde daha yüksek bilgi yoğunluğu gerektirebilir. |
Aynı öğretmen, hızlı referans gerektiren rutin bir ders için tek sayfalık bir formatı ve daha derin dokümantasyon, devir teslim veya resmi inceleme gerektiren daha karmaşık bir ders için ayrıntılı bir formatı makul biçimde kullanabilir.
Öğretim Modeli Temelli Ders Planı Formatları
Öğretim modeli temelli bir ders planı formatı, planlamayı esas olarak bir zaman aralığı veya belge uzunluğu etrafında değil, bir öğretim sırası ya da öğrenme süreci etrafında düzenler.
Düzenleme mantığı, öğrenme hedeflerinin, öğretim etkinliklerinin ve değerlendirmenin nasıl düzenleneceğini belirler.
Uygun öğretim modeli, öğretmenin yapılandırmayı amaçladığı öğrenme türüne bağlıdır.
Model temelli bir format yine de günlük veya haftalık, kısa veya ayrıntılı olabilir; çünkü öğretim sırası ile belgenin planlama ufku veya bilgi yoğunluğu ayrı özelliklerdir.
Aşağıdaki örnekler, modellerin bir sıralamasını değil, farklı düzenleme ilkelerini ve öğretim bağlamlarını gösterir.
- 5E öğretim modeli: Araştırmaya dayalı öğrenmeyi Dikkati çekme (Engage), Keşfetme (Explore), Açıklama (Explain), Derinleştirme (Elaborate) ve Değerlendirme (Evaluate) aşamaları etrafında düzenler. Araştırma ve kavramsal açıklama içeren derslere uygun olabilir; öğretim bağlamı gerektirdiğinde beş aşama birden fazla derse yayılarak planlanabilir.
- Geriye Dönük Tasarım ve Understanding by Design (UbD): Planlamayı istenen sonuçları belirleyerek, kabul edilebilir kanıtları saptayarak ve ardından öğrenme deneyimlerini planlayarak düzenler. Amaçlanan öğrenme, değerlendirme ve öğretim arasındaki uyumun merkezi düzenleme mantığı olduğu bağlamlara uygun olabilir.
- Madeline Hunter modeli: Öğretimi, öğretmen rehberliğindeki öğretimi çerçeveleyen, anlama kontrollerini ve alıştırmayı içeren öğeler aracılığıyla yapılandırır. Bu öğretim öğelerinin yararlı bir öğretim sırası sağladığı derslere uygun olabilir; her dersin aynı yapıyı izlemesini gerektirmez.
- Atölye modeli: Bir dersi odaklanmış öğretim ve öğrencinin uygulama veya tatbik için ayırdığı yoğun bir dönem etrafında düzenler; bu dönemi çoğu zaman paylaşım veya yansıma izler. Öğrencilerin bir beceriyi uygulamak ya da bağımsız veya işbirliği içinde çalışmak için sürekli zamana ihtiyaç duyduğu öğretim bağlamlarına uygun olabilir.
- SIOP: Sheltered Instruction Observation Protocol (SIOP), içerik ve dil hedeflerini; etkileşim, uygulama ve değerlendirme gibi birbirine bağlı planlama ve öğretim bileşenleriyle birlikte ele alır. Ders öğrenmesini dil gelişimi ihtiyaçlarıyla bütünleştiren bağlamlara uygun olabilir.
- Proje tabanlı öğrenme: Öğrenmeyi uzun soluklu bir soru, problem veya zorluk etrafında düzenler; tek tek dersler daha geniş projeye katkıda bulunur. Proje tabanlı öğrenme formatı, sürekli bir araştırmanın parçası olan derslere uygun olabilir; tek bir ders planı ise bu daha geniş dizinin yalnızca bir aşamasını temsil edebilir.
Ders Planı Formatını Planlama İhtiyaçlarıyla Eşleştirme
Bir ders planı formatını, görevin planlama ihtiyaçlarını bunları destekleyen format özellikleriyle eşleştirerek seçin.
Planlama ufkunu, gereken ayrıntıyı, yapı derecesini, uyarlanabilirliği ve öğretim mantığını kontrol edin; okulun zorunlu tuttuğu herhangi bir formatı mevcut seçenek üzerinde bir kısıtlama olarak değerlendirin.
Seçim yöntemi, tek bir evrensel format arayışı değil koşullu bir yöntemdir.
Planlama ufkuyla başlayın; ardından görevin ne kadar dokümantasyon ve yapı gerektirdiğini, formatın ne kadar uyarlanabilirliğe izin vermesi gerektiğini ve bir öğretim modelinin düzenleme mantığını şekillendirmesi gerekip gerekmediğini kontrol edin.
Birkaç koşul aynı anda önemli olduğunda, bunları gerekli kurumsal yapı içinde karşılayan hibrit bir format özelliği seçin veya buna izin verin.
- Format hangi planlama ufkunu göstermelidir? Görev tek bir ders veya gün etrafında yoğunlaşıyorsa, onu ders düzeyinde görünürlüğe sahip bir formatla eşleştirin; birkaç gün arasında koordinasyon önemliyse, daha geniş planlama ufkunu görünür tutan bir format özelliği seçin.
- Ne kadar ayrıntı kaydedilmelidir? Gözlem, devir teslim veya başka bir dokümantasyon ihtiyacı planlama kararlarının açık olmasını gerektiriyorsa, daha fazla ayrıntı gerektiren bir format kullanın; plan esas olarak rutin bir kişisel referanssa, daha kısa bir ayrıntı düzeyi yeterli olabilir.
- Hangi yapı derecesi gereklidir? Zorunlu alanlar veya kurumsal beklentiler neyin kaydedileceğini belirliyorsa, bu kısıtlama içinde seçim yapın; daha az öğe önceden tanımlandığında, format öğretmenin belirlediği yapıya daha fazla alan bırakabilir.
- Ne kadar uyarlanabilirlik gerekir? Etkinlikler, sıralama veya notların ayarlanması gerekebiliyorsa, sabit gereksinimleri korurken uyarlanabilir alanlara izin verin. Hibrit bir format, her iki koşul da geçerli olduğunda önceden tanımlanmış alanları esnek planlama alanıyla birleştirebilir.
- Düzenleme mantığını bir öğretim modeli mi belirler? Dersin belirli bir öğretim sırasını izlemesi gerekiyorsa, formatı bu öğretim mantığıyla eşleştirin; görevin gerektirdiği planlama ufkunu, ayrıntıyı ve yapısal özellikleri koruyun.
Örneğin, aynı öğretmen rutin öğretim için kısa bir ders düzeyinde format, resmi gözlem için daha ayrıntılı ve yapılandırılmış bir format ve çok dersli bir diziyi koordine etmek için daha geniş bir format kullanabilir.
Format uyumu çözüldüğünde, bir sonraki ayrı görev seçilen şablonu doldurmaktır.